Product 3, Online

Kansen op een baan in de journalistiek laag maar nog altijd mogelijk

Een even groot schandaal als het bankenschandaal. Dat is wat de opleiding Journalistiek volgens sommigen is. Al jaren krimpt de arbeidsmarkt van verslaggevers, redacteuren, fotograven en cameramensen. Toch studeren jaarlijks honderden journalistiek studenten af. De stelling dat journalistieke opleidingen van de baan moeten, dat is onzin. “Ze moeten zelf zorgen dat ze aan de bak komen”, stelt Yolan Witterholt schrijver van het boek De journalist als ZZP’er,  in een interview met NWSNEXT. Kans op een baan is er namelijk nog altijd.

door: Esmée Janssen

Of deze nieuwe stroom werkzoekenden ook daadwerkelijk aan de bak kunnen, dat is nog maar de vraag. “Het is eenvoudig weg om je voor te schamen, 77 universiteiten die geld binnen harken voor cursussen journalistiek, terwijl de kansen om daarin een baan te vinden met de dag kleiner worden”, zo stelt de Engelse journalist Nick Cohen in een artikel van 16 maart via Standpoint. “Nick Cohen schrijft hier over de leegte van creatieve en media-opleidingen in het Verenigd Koninkrijk maar in Nederland is exact hetzelfde aan de hand, als het niet erger is”, legt Bert Brussen uit in een artikel op The Post Online. “Een complete generatie is er ingetrapt en zal straks moeten toezien hoe hun diploma niets meer waard is”, voegt hij aan zijn betoog toe.

Crisis

Volgens Ronald Dekker, arbeids­econoom van de Universiteit van Tilburg, mocht de journalistieke wereld niet meegenieten van de crisis overwinning in 2014. “Het ziet ernaar uit dat we het ergste op de arbeidsmarkt gehad hebben. Het is niet één zwaluw waar we dat op baseren; er zijn genoeg tekenen voor. Maar voor de journalistiek is dat niet het geval”, aldus Dekker in een interview met Villamedia. “Er is weinig vraag naar journalisten. Tegelijkertijd zijn er nog hele volksstammen die graag met een kladblok en pen op pad willen. Die verhouding was al scheef en is de laatste zes jaar alleen nog maar schever geworden.” Uit onderzoek van Villamedia bleek verder dat het aantal werkzoekende journalisten in 2013 een piek bereikte, het jaar dat daarop volgde was niet veel beter. “In de afgelopen negen jaar stonden er niet eerder zoveel werkzoekende journalisten bij het UWV ingeschreven als nu. Hoewel de crisis op zijn retour lijkt, is dat voor de journalistiek verre van het geval”, aldus het blad. “Niet alleen de werkloosheid onder journalisten is historisch hoog, het aantal vacatures is eveneens historisch laag.”

RD
(Ronald Dekker / Fotobron: http://www.ronalddekker.nl/)

Advies

De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) ontfermt zich ook over de problematiek en gaat dat jaar (2013) bij 26 redacties langs om de positie van jonge journalisten op de arbeidsmarkt te onderzoeken. “Over de journalistieke arbeidsmarkt horen we de laatste jaren weinig positieve geluiden en de honderden jonge journalisten die jaarlijks afstuderen aan de opleidingen Journalistiek, schatten hun kansen laag in. Het nog jonge bestuur van Vers in de Pers (ViP), zag hierin de taak weggelegd om te onderzoeken of dit ook echt zo is”, aldus het bestuur via haar rapport. In het onderzoeksrapport wordt een opsomming gegeven van adviezen en mogelijkheden die de kans op een baan zouden vergroten. Daarnaast richt ViP zich ook op de docenten aan de verschillende journalistieke opleidingen in het land.

Tips

ViP geeft in haar rapport zes tips die jonge journalisten sneller aan een baan moeten helpen. Of dat nu bij een omroep, dagblad, tijdschrift of nieuwssite is. Ten eerste zou een goede stage het halve werk zijn. “Voor veel starters is een stage de opstap naar een eerste baan”, aldus het bestuur in haar rapport. Daarnaast is het belangrijk dat afgestudeerden een ‘goede basis’ hebben. “Nieuwsgierigheid, ondernemingszin, enthousiasme en een algemene kennis van de Nederlandse maatschappij zijn de belangrijkste vereisten voor een startende journalist. Daarnaast moet een starter goed kunnen schrijven en beschikken over een journalistieke drive en de nodige dosis talent.” De derde tip luidt als volgt: “Werk snel maar zorgvuldig.” Die snelheid is volgens Vers in de Pers het meest genoemde punt waarop je je als jongere kunt onderscheiden van ‘de generatie die al langer meedraait’. De toekomstige journalist moet verder de traditionele media los laten. “De redacties geven aan dat jonge journalisten vaak geoefender zijn in het gebruik van nieuwe en sociale media. Doe daar je voordeel mee en aarzel niet om voor een internetredactie te werken. Want uit onze enquêtes blijkt dat deze, van alle redacties die wij bezochten, het hardst groeien.” Daarnaast een specialisatie een must. Denk daarbij aan een vreemde taal of het specialiseren in datajournalistiek, apps en graphics. En als laatste tip, weet hoe je jezelf moet verkopen. “Met uitzicht op een veranderende markt waarin steeds meer freelancers werken, is het noodzakelijk om jezelf goed te presenteren.”

Dynamisch

Uit het rapport blijkt verder dat HBO-studenten er over het algemeen beter vanaf komen dan universitaire studenten. Een op de drie redacties geeft de voorkeur aan HBO-studenten, tweederde van de redacties werkt liever met wo-studenten maar een mix tussen beide lijkt het meest ideaal. “Volgens de redacteuren zijn deze studenten praktischer opgeleid en verstaan ze het ‘journalistieke ambacht’ beter”, aldus ViP in haar rapport. “De journalisten van de universiteit zijn over het algemeen intellectueler, maar die van het hbo kun je vaak direct de straat opsturen en zijn dynamischer. De studenten van de universiteit moet je achter de broek zitten om iemand te bellen. Ik wil graag beide op mijn redactie”, voegt Christiaan Ruesink, hoofdredacteur Algemeen Dagblad, aan het verhaal toe. Volgens de redacteuren is er overigens nog wel wat huiswerk te doen voor de journalistieke opleidingen. Namelijk: meer aandacht voor de basisvaardigheden, zoals een goed stuk kunnen schrijven, telefonisch interviewen of het voeren van een één-op-één gesprek en online vaardigheden, maar ook taalvaardigheid. “Het niveau van het Nederlands is erg zorgelijk”, stelt hoofdredacteur van  NOS Nieuws, Marcel Gelauff, in het rapport. Verder zijn presenteren, creativiteit en algemene kennis aandachtspunten.

Groei internetredacties

Toch zijn er nog kansen op een baan volgens ViP. De verwachtingen van 2018 zijn, volgens het bestuur, dat enkel internetredacties zullen groeien. Daar moeten afgestudeerden zich dan ook op richten. Zo geeft Dichtbij.nl in het rapport aan rond 2018 veertig extra mensen in dienst te hebben. Nu.nl, verwacht ook een stijging maar durft geen concrete inschatting te maken. Voor krantenliefhebbers ziet de toekomst niet rooskleurig uit, toch kun je je als jonge afgestudeerde (vrouw) aan een sollicitatie wagen. “Het Algemeen Dagblad hoopt op een vrouwelijkere en jongere redactie”, aldus het bestuur van Vers in de Pers.

W
(Yolan Witterholt / Fotobron: https://twitter.com/taalgewoon)

Freelancen

Naast het zoeken van een baan bij een internetredactie, is freelancen een mogelijkheid. Yolan Witterholt, journalist, eindredacteur, schrijver van vijf boeken en docent aan de School voor de Journalistiek in Utrecht, ziet freelancen zelfs als een oplossing. “Het is niet de enige oplossing, maar beginnen als freelancer is tegenwoordig de normale weg”, legt Witterholt uit in een interview met NWSNEXT. Dat het geven van journalistieke opleidingen een schandaal zou zijn, daar is Witterholt het absoluut niet mee eens. “Ze moeten zelf zorgen dat ze aan de bak komen. Dat kan door goede prestaties te leveren of door de commerciële kant op te gaan. Ik vind het niet de verantwoordelijkheid van de opleiding dat iemand direct aan werk komt.” Toch kan ook zij niet om de slechte arbeidsomstandigheden van afgestudeerden heen. Sinds 2015 leidt deze toekomstverwachting zelfs tot minder aanmeldingen. “Sinds de oprichting van de School voor de Journalistiek in Tilburg is het aantal aanmeldingen niet zo laag geweest.”

Studieperspectief

Voordat studenten zich inschrijven voor een journalistieke school of opleiding kunnen zij de kans op een baan opvragen via internet. Op StudiePerspectief worden cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV) en Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) in beeld gebracht. De uitkomsten zijn niet erg positief en daarmee zijn de kansen op een baan in de journalistieke arbeidsmarkt nog altijd laag. Toch is het mogelijk. Althans; als je gemotiveerd en onderscheidend genoeg bent. Met het minimale aantal vacatures en het hoge aantal afgestudeerden zal je er als gediplomeerd journalistiek student genoeg voor over moeten hebben – en in huis hebben – om boven de massa uit te stijgen.

Opleidingen moeten veranderen

Volgens Bart Brouwers, hoogleraar journalistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), moeten studenten zich vooral aan blijven melden voor journalistieke opleidingen. “De arbeidsmarkt kan volgend jaar weer heel anders zijn. Al helemaal over vier á vijf jaar wanneer deze nieuwe leerlingen klaar zijn met hun studie”, aldus Brouwers. Wel moeten de opleidingen inhoudelijk veranderen. “De studies moeten zich van elkaar onderscheiden. Elke hogeschool een eigen specialisatie bijvoorbeeld.” Juist dan worden, mensen die zich inschrijven voor een opleiding, gedwongen al vroeg een keuze te maken. Denkt de hoogleraar. “Daarmee gaat niet alleen de kwaliteit van de opleidingen omhoog maar ook het niveau van de afgestudeerde. In het verlengde daarvan zorgen scholen op die manier voor een kwalitatief betere journalistieke arbeidsmarkt.”

Bekijk hier onder ook de video van (oud) journalistiek studenten aan de Christelijke Hogeschool Ede (CHE)

Doelgroep
De doelgroep van dit artikel zijn studenten journalistiek die zich goed voor willen bereiden op de arbeidsmarkt die hen te wachten staat. Vandaar dat in dit stuk niet alleen reacties aan bod komen van mogelijke werkgevers maar ook concrete tips voor de aankomend journalisten. Ook studenten die graag een journalistieke opleiding willen volgen zijn de doelgroep. Vanzelfsprekend willen zij op de hoogte worden gesteld van de kans dat zij daadwerkelijk een baan vinden en hoe de journalistieke arbeidsmarkt er op dit moment uitziet – en in het verlengde daarvan wat dit voor hun betekent. Denk aan extra inzet, jezelf kunnen onderscheiden en verkopen en dergelijke, maar ook het feit dat zij hoogst waarschijnlijk na hun studie als freelancer moeten beginnen. Vandaar dat in dit stuk ook StudiePerspectief aan bod komt.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s